آب مروارید چشم و هرآنچه که باید درمورد آن دانست | آرتا طب
آب مروارید چشم و هرآنچه که باید درمورد آن دانست | آرتا طب
آب مروارید چشم چیست؟
آب مروارید یا کاتاراکت نوعی بیماری چشم با دلایل مختلف است که با تار شدن عدسی چشم آغاز شده و با افزایش تیرگی و کدر شدن عدسی، بینایی چشم مختل میشود.
آب مروارید جزو شایعترین اختلالات بینایی و یکی از 3 عامل اصلی نابینایی است.
ازبین رفتن شفافیت عدسی را آب مروارید گویند.
به هر گونه کدورت (opacity) در عدسی آب مروارید گفته میشود.
طبعا زمانی که عدسی چشم کدر شود و قابلیت خود را در تمرکز نور روی شبکیه از دست بدهد،
تصویر خوبی روی شبکیه تشکیل نمیشود و در نتیجه شخص تصاویر اجسام و مناظر خارجی را به حالت کدر و مات میبیند.
در بیشتر موارد آب مروارید با افزایش سن به آرامی پیشرفت میکند.
با گذر زمان ساختار عدسی چشم نیز تغییر میکند که گرچه هنوز علت آن به طور دقیق مشخص نیست.
اما به نظر میرسد مهمترین عامل این است که پروتئینهای عدسی تحتتاثیر رادیکالهای آزاد تغییر میکنند و تدریجا کدر میشوند.
آب مروارید میتواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند؛ اما نمیتواند از یک چشم به چشم دیگر انتشار یابد.
آب مروارید چشم (6)
انواع آب مروارید
آب مروارید که بر مرکز عدسی تأثیر میگذارد (آب مروارید هسته ای):
آب مروارید هسته ای ممکن است در ابتدا باعث نزدیک بینی یا حتی بهبود موقت در دید مطالعه شما شود
با گذشت زمان، عدسی به تدریج زردتر شده و بینایی کمتر میشود.
همانطور که آب مروارید به آرامی پیشرفت میکند، عدسی ممکن است حتی قهوهای شود.
رنگ زرد یا قهوهای عدسی میتواند منجر به مشکل بین سایههای رنگ شود.
آب مروارید که بر لبههای عدسی اثر میگذارد (آب مروارید کورتیکال):
آب مروارید کورتکس را به صورت متمایل به سفید می کند، و رگه ها در لبه بیرونی پوسته لنز ایجاد می شود
همانطور که بیماری به آرامی پیشرفت میکند، رگههای کدر شده عدسی، به مرکز میرسند و با عبور نور از مرکز عدسی تداخل میکنند.
آب مروارید که بر پشت عدسی تأثیر میگذارد (آب مروارید زیر کپسول خلفی):
این نوع با یک منطقه کوچک و کدر شروع می شود که معمولا نزدیک پشت لنز قرار می گیرد و درست روی مسیر نور می باشد.
اغلب با دید مطالعه شما تداخل پیدا می کند، دید شما را در نور روشن کاهش می دهد، و باعث می شود که نور یا هاله دور چراغ در شب ایجاد شود
این نوع آب مروارید گرایش به پیشرفت سریع تری نسبت به انواع دیگر دارد.
آب مروارید مادرزادی:
برخی افراد با آب مروارید متولد می شوند و یا در طول دوران کودکی به آن مبتلا می شوند.
این آب مروارید ممکن است ژنتیکی بوده و یا با عفونت داخل رحمی یا آسیب و تروما مرتبط باشد.
این آب مرواریدها همچنین ممکن است به دلیل شرایط خاصی مانند دیستروفی میوتونی، گالاکتوزمی، نوروفیبروماتوز نوع 2 یا سرخجه به وجود آید.
آب مروارید مادرزادی همیشه بر بینایی تاثیر نمی گذارند، اما اگر آن ها این کار را بکنند، معمولا از بین می روند.
آب مروارید چشم (4)
ریشه های بیماری آب مروارید چشم
این بیماری به دلایل زیر بروز میکند
1-کهولت سن:
آب مروارید انواع مختلفی دارد که یکی از مهمترین آنها آب مروارید مرتبط با سالمندی است.
درواقع، بیشتر موارد آبمروارید در سالمندان بروز میکند و روند طبیعی سالمندی میتواند با سخت و تار شدن عدسی همراه باشد
2-نوع دیگری از آبمروارید به صورت یک مشکل ثانویه بروز میکند:
- اشعههای یونیزه (اشعه x)، اشعه گامای ناشی از تلویزیونهای قدیمی
- تماس طولانی با نور آفتاب (پرتو فرابنفش)
- دیابت
- ضربه به چشم و عدسی
- نقصانهای مادرزادی(در نتیجه انتقال یک بیماری عفونی مانند سرخجه، توکسوپلاسموز یا سیفلیس طی دوران بارداری به جنین)
- سوءتغذیه
- مصرف طولانی مدت بعضی از داروها مثل کورتونها
- سوختگی ناشی از مواد شیمیایی
- انجام عملهای جراحی داخل چشم نیز ممکن است زمینهساز باشد.
آب مروارید چشم (5)
علائم آب مروارید
در ابتدا، کدر شدن دید تنها در یک قسمت کوچکی از عدسی چشم تأثیر میگذارد
همانطور که آبمروارید پیشرفت میکند، عدسی کدرتر میشود و نور عبوری از طریق عدسی را تحریف میکند.
با پیشرفت کدر شدن عدسی، علائم آبمروارید بیشتر میشود. نشانهها و علائم آبمروارید عبارتاند از:
- کدر شدن عدسی، تاری دید، دوبینی
- افزایش دشواری دید در شب
- حساسیت به نور و تابش نور
- رنگ مردمک به جای سیاه به خاکستری یا شیری متمایل میشود
- نیاز به نور روشن برای خواندن و فعالیتهای دیگر
- دیدن هاله در اطراف چراغ
- تغییرات مکرر در شماره عینک یا لنز
- محو شدن یا زرد شدن رنگها
- استفاده از عینکهای آفتابی غیراستاندارد بیشتر از عینک نزدن، به چشم آسیب وارد میکند و یکی دلایل بروز آب مروارید است.
بر این اساس عینکهای تیره آفتابی سبب بازشدن مردمک چشم میشود و در صورتی که شیشه عینک قادر به جذب اشعه UV نباشد،
این اشعه بیش از مواقعی که فرد عینک نمیزند، سبب آسیب به چشم میشود.
نکته دیگری که باید به آن توجه داشت اینکه آبمروارید هیچ دردی ندارد.
علائم آب مروارید مادرزادی
این نوع از آب مروارید اغلب بدون علائم خاصی بروز میکند.
مات شدن عدسی یا سفید شدن مردمک در هنگام تولد یا سه ماه بعد از تولد شروع میشود.
در صورت داشتن آب مروارید مادرزادی، علائم آن به مرور ظاهر و توسط والدین تشخیص داده میشوند.
آب مروارید چشم 11
عوامل خطر
بروز آب مروارید در هر سنی و در تمامی افراد ممکن است.
حتی برخی اوقات یک نوزاد بهطور مادرزادی بیماری آب مروارید دارد.
البته، مبتلایان به این بیماری، بیشتر در افراد بالای 44 سال دده میشوند.
عواملی که میتوانند خطر ابتلا به آن را در فرد افزایش دهند عبارتند از:
- افزایش سن
- دیابت
- زیاد در معرض نور خورشید بودن
- سیگار
- افزایش فشار خون
- آسیب یا التهاب قبلی چشم
- استفادهی طولانی مدت از داروهای کورتیکواستروئید
- مصرف بیش از حد الکل
- تغذیه بدون مقدار کافی میوه و سبزیجات به دلیل کمبود ویتامینها و آنتیاکسیدانها
- چاقی
- داروهای خوراکی مورد استفاده برای کاهش کلسترول
- درمان جایگزین هورمون
- نزدیک بینی زیاد
- سابقه خانوادگی
- آسیب قبلی چشم و یا التهاب
- جراحی چشم قبلی
آب مروارید چشم (3)
چه چیزی باعث آب مروارید می شود؟
لنز داخل چشم بیشتر مثل یک لنز دوربین کار می کند, و نور را روی شبکیه برای دید واضح متمرکز می کند
همچنین فوکوس چشم را تنظیم می کند, و به ما اجازه می دهد تا چیزها را به وضوح نزدیک و دور ببینیم.
لنز اغلب از آب و پروتئین ساخته می شود و پروتئین به شیوه ای دقیق ترتیب داده می شود که لنز را روشن نگه می دارد و اجازه می دهد نور از آن عبور کند
اما با گذشت زمان، برخی از پروتئین ها ممکن است باهم جمع شوند و ناحیه کوچک تاری را در لنز تشکیل دهند.
این یک آب مروارید است و در طول زمان ممکن است بزرگ تر شود و تاری بیشتری در لنز ایجاد کند و دید را سخت تر کند.
هیچ کس نمی داند که چرا لنز چشم با سن تغییر می کند و آب مروارید شکل می گیرد.
تشخیص آب مروارید
اگر متوجه تغییرات بینایی شدید یا مشکوک به علائم آب مروارید در خود هستید، به چشم پزشک مراجعه کنید
نشانهها و علائم آب مروارید را از پزشک خود بپرسید و با علائم خود مقایسه کنید.
پزشک سابقه و علائم پزشکی شما را بررسی کرده و آزمایش چشم را انجام خواهد داد
بهعلاوه، آزمایشهای زیر هم احتمالا انجام میشوند:
- اندازهگیری قدرت بینایی
- معاینه ظاهر چشمها و بررسی حرکات آنها
- معاینه با دستگاه اسلیت لامپ
- بررسی واکنش مردمکها در برابر نور
- تونومتری: با این معاینه فشار چشم اندازهگیری میشود افزایش فشار ممکن است علامت گلوکوم(آب سیاه) باشد.
- گشاد کردن مردمک که با مصرف قطرههای چشمی صورت میگیرد و به چشم پزشک اجازه میدهد تا تمام قسمتهای عدسی و شبکیه را کاملاً معاینه کند.
آب مروارید چشم (2)
درمان آب مروارید چشم
تا زمانی که آبمروارید به مرحله پیشرفته نرسیده و فعالیتهای روزمره شخص را مختل نکرده است، درمانی لازم ندارد
زمانی که بیماری کاملا پیشرفت کرده باشد، تنها روش درمان عمل جراحی است.
عمل شامل خارج کردن عدسی چشم از یک شکاف کوچک به وسیله دستگاه مخصوص به نام «فیکو» و نصب عدسی مصنوعی (لنز) داخل چشم است.
عمل جراحی آب مروارید
در گذشته جراح چشم عدسی را وقتی کاملاً کدر شده بود از چشم خارج میکرد و دید را با عینک اصلاح مینمود.
اما امروزه متخصصان میگویند بهتر است قبل از اینکه عدسی کاملاً سفت شود عمل جراحی انجام گیرد
تازهترین روش درمان آب مروارید عمل فیکو است.
این روش هم برمبنای جایگزینی لنز به جای عدسی است
اما لنز مورد نیاز از جنس پلاستیک شفاف و قابل انعطاف یا به اصطلاح تاشو (foldable) است که آن را توسط ابزار ویژهای لوله کرده
و از سوراخی در قرنیه به اندازه ۳ میلیمتر وارد کپسول عدسی قبلی که اکنون از چشم خارج شدهاست میکنند
و لنز درون کپسول باز میشود و به حالت مطلوب درمیآید.
امروزه این عمل جراحی بسیار رایج است و به طور سرپایی انجام میشود و در بیش از 95 درصد موارد با موفقیت همراه است و بینایی بسیار بهبود مییابد.
پس از عمل بیمار مرخص میشود و روز بعد پانسمان برداشته خواهد شد.
پس از آن دستور قطره ریختن به بیمار داده میشود و بیمار میتواند بلافاصله فعالیتهای عادی روزمرهاش را شروع کند
آب مروارید چشم (7)
عوارض عمل جراحی آب مروارید
علت عدم موفقیت درمان در بعضی بیماران میتواند مشکلات دیگر چشمی مانند گلوکوم یا استحاله ماکولای چشم باشد
یا بهندرت عوارضی مانند خونریزی حین عمل یا پیش از عمل یا عفونت پس از عمل پیش میآید
آب مروارید چشم (1)
پیشگیری از آب مروارید
هیچ مطالعهای ثابت نکرده است که چگونه میتوان از آب مروارید جلوگیری یا روند پیشرفت آن را کند کرد؛
اما پزشکان چند راهکار احتمالا مفید را پیشنهاد میدهند، از جمله:
- معاینه چشم منظم داشته باشید.
معاینات چشم میتواند در تشخیص علائم آب مروارید و دیگر مشکلات چشم در مراحل اولیه آنها کمک کند. - ترک سیگار.
- سایر مشکلات بهداشتی را مدیریت کنید.
اگر دچار دیابت یا سایر شرایط پزشکی هستید که خطر ابتلا به آب مروارید را افزایش میدهد، برنامه درمان خود را دنبال کنید. - یک تئوری آب مروارید این است که بسیاری از آب مرواریدها به دلیل تغییرات اکسیداتیو در لنز چشم انسان بوجود می آیند
این مورد با مطالعات تغذیه ای نشان داد که میزان بالای آنتی اکسیدان ها در میوه ها و سبزیجات ممکن است به جلوگیری از انواع خاصی از آب مروارید کمک کنند.
یک رژیم غذایی سالم شامل مقدار زیادی میوه و سبزیجات را انتخاب کنید.
افزودن انواع میوهها و سبزیهای رنگارنگ به رژیم غذایی، تضمین میکند که شما مقدار زیادی از ویتامینها و مواد مغذی را دریافت میکنید.
میوهها و سبزیجات دارای آنتی اکسیدانهای زیادی هستند که به حفظ سلامت چشم کمک میکنند.
مطالعات نشان دادهاند، که آنتی اکسیدان ها به شکل قرص میتوانند از آبمروارید جلوگیری کنند - عینک آفتابی استفاده کنید.
- کاهش مصرف الکل.
مصرف الکل بیش از حد میتواند خطر ابتلا به آبمروارید را افزایش دهد.